मग भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याचे नेतृत्व कोणी केले? लाखो सामान्य लोक-शेतकरी, मजूर, गृहिणी, वनोपज गोळा करणारे, कारागीर आणि इतर- इंग्रजांच्या विरोधात उभे राहिले. जे लोक कधीही मंत्री, राज्यपाल, राष्ट्रपती किंवा इतर उच्च सार्वजनिक पद धारण करत नाहीत.

त्यांच्यात हे साम्य होते: त्यांचा साम्राज्याचा विरोध बिनधास्त होता.

द लास्ट हिरोजमध्ये, भारतीय स्वातंत्र्याचे हे पायदळ आपल्याला त्यांच्या कथा सांगतात. आदिवासी, दलित, ओबीसी, ब्राह्मण, मुस्लिम, शीख आणि हिंदू हे पुरुष, महिला आणि मुले या पुस्तकात वैशिष्ट्यीकृत आहेत. ते वेगवेगळ्या प्रदेशातील आहेत, वेगवेगळ्या भाषा बोलतात आणि त्यात नास्तिक आणि आस्तिक, डावे, गांधीवादी आणि आंबेडकरवादी यांचा समावेश आहे.

लोकांनी वैशिष्ट्यीकृत प्रश्न विचारला: स्वातंत्र्य म्हणजे काय? त्यांना ते स्वातंत्र्याच्या पलीकडे गेलेले दिसले. आणि बहुतेक सर्वांनी 1947 नंतरही स्वातंत्र्यासाठी लढा चालू ठेवला.

1947 नंतरच्या पिढ्यांना त्यांच्या कथांची गरज आहे.

त्यांना काय समजले ते जाणून घेण्यासाठी. ते स्वातंत्र्य आणि स्वातंत्र्य एकच गोष्ट नाही. आणि ते एकत्र येण्यास शिकणे.