हा नवा इतिहास आहे - पत्नीयोद्ध्यांचे पाठीराखे महाराजा महाराजा सयाजीराव गायकवाड या महाराष्ट्राचे सुत्र !
या एकट्या राजाने हिंदूस्थानच्या राष्ट्रीय चळवळीस हिमतीने मदत केली,
क्रांतिकारकांना पाठींबा दिला आणि आयुष्यभर ब्रिटीश आपल्या नागरी हक्कासाठी संघर्षही केला.
ही गोष्ट सुखकर, आजपर्यंत अभ्यासकांनी, इतिहासकारांनी आणि संशोधकांनी सांगितली नाही.
लोककल्याणाचा ध्यास घेतला द्रष्ट्या राजाने शिक्षण, सामाजिक न्याय या देशाची भाषा, कला व सांस्कृतिक मदत केली.
शेती, उद्योग, सहकार प्रतिनिधी कार्य केले, काही इतिहासविमर्शक सांगितले नाही.
पितामह दादाभाई नौरोजी, ना. गोपाळ गांधी कृष्ण गोखले, लोक टिळक, लजपतराय, महात्मा, मादाम कामा, सावरकर या जवानांनी सयाजी मदत केली. महात्मा फुले, डॉ. आंबेडकर, राजर्षी शाहू, न्या. रांडे, पं. मालवी, कर्मवीर भाऊराव आणि अनेक युगपुरुषांना मदत केली.
अरविंद घोषणा, खासेराव जाधव, केशवराव देशपांडे, या अधिकार्‍यांनी सलाढ्यासाठी अधिकार्‍यांची मदत ब्रिटिश सरकारला निवडक.
स्वामी हिंदूस्थान सी.आय.डी. प्रमुखाने सयाजीरावमागे गुप्तहेर लावले.
हा गोपनीय अहवाल गव्हर्नर जनरलकडून लंडनला पाठविला गेला.
गायकवाड फाइल ब्रिटिश साम्राज्याला गंभीर आहे, असा 'व्हेरेट ए बँड बॉक्स केस' ही लंडनच्या ब्रिटिश लायब्ररीत साठ वर्षे बंद होती.
बंद फायलीतील हा नवा इतिहास 'स्वाद्यलढ्याचे पाठीराखे सयाजीराव' या पुस्तकाच्या सदस्यपत्रिकापत्र तंत्राची माहिती येत आहे.
हिंदूस्थानाच्या हिंदूस्थानातील हे झेलरी पान आहे.
आपण सर्वांनी एकत्रितपणे हा इतिहास या पुस्तकात आला आहे.
महाराजा सयाजीराव यांचे चरित्र व कर्तृत्वाचे विविध पैलू बाबा भांडणाचे चरित्र, कादंबरी, किशोर कादंबरी अशा विविध माध्यमांतून विविध विशद केले आहेत. प्रस्तुत पुस्तक हे या बृहतीचा एक भाग आहे.