“जुलमी लोकला नकार देणे, तिच्या चौकटीत बसवलेले चित्र
राहणे, प्रस्थापित सत्ता मोडून तिच्या
जागी पर्यायी सत्ता उभी करणे, एकजुटीचे आधार देणे,
प्रतीकात्मक उठावाचे संदेशोवेळी प्रसृत करणे आणि
विशिष्ट स्थानकालाच्या अवकाशात सुसंघटित प्रतिकारलढा
चालवणे, ही जी कनिष्ठ जनसमूहांची (सबाल्ट) रचना सहा
गुण रणजित गुहांनी सांगितल्या आहेत, ती अगदीच तंटली
आपल्याला पहायला उठवत.
आजपर्यंत कोणत्याही सबाल्टर्न इतिहासकाराला तंट्या
भिल्लाचे गूढ उकलावेसे वाटले नाही, त्याचे कारण स्पष्ट आहे –
प्रारंभी शेतकरी, आदिवासी, दावे गट अशा समाजघटकांचा
आंदोलनांच्या अभ्यासावर रास्तपणे आधुनिकोत्तर आहाराच्या
गेले आणि सबालर्न शब्दाचाच निरर्थक कीस काढत बसले. सबाल्टर्न
दृष्टीच्या अभ्यासकांना जे साधले नाही ते मराठीच्या एका सिद्धहस्त
कादंबरीकरणे शक्य आहे, हे योग्य आहे
आहे.
एका अलक्षित जनआंदोलनाच्या जननायकाच्या अंगाने घेतले
शोध कादंबर लेखन लेखन गांभीर्यपूर्वक संपूर्ण पाहण्यासाठी तरुण मराठी
लेखक वस्तुपाठ सत्यार्थाचा आहे.
– भास्कर लक्ष्मण पडले