ग्रामीण व्यापारी हुशार मुलगा मणि यास पीएच.डी. विसरण्याचा ध्यास... कात्यायिनी मठाचा भावी धर्म गुरु त्याच्याकडे चालू आणि तीकडे चालून वी स्वीकारतो...मात्र त्याला आजन्म ब्रह्मचारी राहतो...डॉ. नभा महंती ही तरुण अध्यापिका तिच्या सहायक म्हणून मणिभद्रची निवड करते...ती तिच्या प्रेमात पडते...सुरुवातीला तिच्या या भावनेपासून अनभिज्ञ असलेल्या मणिभद्रला तिची भावना कळते...मात्र धर्मशास्त्रातील आणि शिक्षणशास्त्रातील यशाच्या पायन्या चढलेला मणिभद्र नभाचं प्रेम स्वीकारू शकत नाही. .वासनारहित, आत्मिक प्रेमाची महती मणिभद्र नभाला सांगू पाहतो...धर्मातील अनिष्ट रूढी-परंपरा दूर करून समाजाला विधायक शोधण्याचा प्रयत्न करताना मणिभद्र धर्म होतो...मात्र त्याला स्वत:च्या भावना बलिचा देवा...धर्म लौकिक जीवनाच्या द्वंद्वचूकांच्या जीवनात प्रभावी चित्रण करणारी कादंबरी 'नभंतमणी'.